Hemelverschijnselen

Ma/di. 1/2 september

Titan, de grootste maan van Saturnus staat deze nachten 3' ten westen van de planeet.

Di. 2 september   Maan-EK-kl.jpg
Om 13.11 uur is het Eerste Kwartier, de Maan bevindt zich dan in het sterrenbeeld Slangendrager.

Do. 4 september
Om 5.45 uur eindigt de bedekking van Callisto, en komt deze aan de oostelijke rand van Jupiter weer te voorschijn, Europa begint dan aan een overgang.

Di. 9 september   Maan-VM-kl.jpg
Om 3.38 uur is het Volle Maan. Deze bevindt zich in het sterrenbeeld Waterman.

Di/wo. 9/10 september
Titan, de grootste maan van Saturnus staat deze nachten 2,5' ten oosten van de planeet.

Do. 11 september
Om 3.27 uur is er een conjunctie tussen Uranus en de bijna Volle Maan, de planeet staat dan 6' ten zuiden van de Maan.
Deze ochtend staan de vier grote manen van Jupiter ten oosten van de planeet.
Om 23.49 uur eindigt de bedekking van de ster o Piscium (+4,3) door de Maan. De Maan is dan voor 87 % verlicht, maar de wederverschijning is ver van de terminator.

Di. 16 september   Maan-LK-kl.jpg
Om 2.01 uur eindigt de bedekking van de ster 115 Tauri (+5,4) door de Maan. De wederverschijning is ver van de terminator, en daardoor goed waarneembaar.
Om 4.05 uur is de Maan in het Laatste Kwartier, in het sterrenbeeld Stier.

Wo. 17 september
Om 3.10 uur eindigt de bedekking van de ster 292 B Orionis (+6,3) door de Maan. Deze is goed waarneembaar, want de Maan is voor 40% verlicht, en de bedekking speelt zich ver van de terminator af..
Om 3.56 uur eindigt de bedekking van de ster XZ 8917 (+6,8); ook deze is goed waarneembaar.

Do. 18 september
Om 6.36 uur eindigt de bedekking van de ster λ Geminorum (+3,6) door de Maan, de Maan staat dan 43° hoog en is voor 30% verlicht.

Zo. 21 september
Om 17 uur bereikt Japetus zijn grootste westelijke elongatie, het maantje staat dan 8' ten westen van Saturnus. Bekijk dit wat later in de avond.

Wo. 24 september
Om 8.14 uur is het Nieuwe Maan. Deze bevindt zich in het sterrenbeeld Maagd.

Do/vr. 25/26 september
Titan, de grootste maan van Saturnus staat deze nachten 2' ten oosten van de planeet.

Za/zo. 27/28 september
Op beide avonden staat de Maan in de buurt van Saturnus, bekijk dit in de avondschemering, ze staan laag boven de westelijke horizon.

Ma. 29 september
Vanochtend wordt de Jupitermaan Europa gedeeltelijk verduisterd door de maan Calisto, de verduistering heeft een grootte van 5%, en duurt slechts 6 minuten met een maximum om 5 uur.
Om 20 uur bevindt de Maan zich 5° ten noorden van Mars, het tweetal staat in het zuidwesten.

Wo. 1 oktober   Maan-EK-kl.jpg
Om 20.02 uur is er een sterbedekking, de donkere maanrand schuift dan voor de ster U Sagittarii.
De Maan staat op dat moment 19° boven de horizon.
Om 21.33 uur is de Maan in Eerste Kwartier.

Vr. en za. 3/4 oktober
Op beide avonden vinden we de grootste maan van Saturnus, Titan, 2½', ten westen van de planeet.

Di. 7 oktober
Vanavond staan de vier grote manen van Jupiter ten westen van de planeet.

Wo. 8 oktober   Maan-VM-kl.jpg
Om 12.51 uur is het Volle Maan. De Maan staat in het sterrenbeeld Vissen.

Wo. 15 oktober   Maan-LK-kl.jpg
Om 21.12 uur, Laatste Kwartier, de Maan bevindt zich in het sterrenbeeld Vissen.

Za. 18 oktober
Om 4 uur is er een conjunctie tussen de Maan en Jupiter; de Maan staat dan 6° zuiden van de planeet.

Di. 21 oktober
Vanavond staan de vier grote manen van Jupiter ten westen van de planeet.

Di/wo. 21/22 oktober
Rond deze dagen zijn de Orioniden weer actief, de omstandigheden zijn gunstig, zo kort voor Nieuwe Maan. Naar verwachting is het mogelijk om zo'n 25 meteoren per uur te zien. De Orioniden zijn afkomstig van de komeet Halley.

Do. 23 oktober
Om 23.57 is het Nieuwe Maan.

Za. 25 oktober
Om 18.10 uur schuift de Maan voor Saturnus, de waarneming zal lastig zijn, de twee hemellichamen staan laag boven de zuidwestelijke horizon, de wederverschijning is om 19.09 uur, maar door de lage stand waarschijnlijk niet zichtbaar, beiden staan dan 1° boven de horizon.

Za/zo. 25/26 oktober
Om 3 uur vannacht gaat de klok een uur terug, en gaan we van de zomertijd weer naar de wintertijd.

Vr. 31 oktober   Maan-EK-kl.jpg
Deze ochtend wordt Jupitermaan Ganymedes langdurig verduisterd door Jupitermaan Callisto, de helderheid neemt dan af met 1½ magnitude. Om 3.48 uur is de Maan in Eerste Kwartier, deze bevindt zich in het sterrenbeeld Steenbok.

Za. 1 november
Vandaag om 15 uur bereikt Mercurius zijn grootste westelijke elongatie, op 18°40ꞌ van het middelpunt van de Zon. De planeet is in de ochtend waarneembaar boven de oostelijke horizon.

Di. 4 november
Vanmorgen staan de vier grote manen van Jupiter ten westen van de planeet.
Om 18.08 uur staat Uranus 4ꞌ ten zuiden van de Maan, en is nu makkelijk te vinden.

Wo. 5 november
Om 18.07 uur schuift de Maan voor de ster o Piscium (+4,3). De bedekking waarnemen zal moeilijk zijn, de Maan staat op dat moment slechts 14° boven de horizon, en is bijna vol.

Do. 6 november   Maan-VM-kl.jpg
Om 23.23 uur is het Volle Maan. De Maan staat in het sterrenbeeld Ram.

Wo. 12 november
Om 5.46 uur einde sterbedekking van ster 67 Gemini (+6,7), en om 6.13 uur eindigt de bedekking van ster 68 Gemini (+5,3). De wederverschijning is aan de donkere maanrand, en dus goed waarneembaar.

Do/vr. 13/14 november
Vannacht staan de vier grote manen van Jupiter ten oosten van de planeet.

Vr. 14 november   Maan-LK-kl.jpg
Om 16.16 uur is de Maan in Laatste Kwartier, de Maan bevindt zich in het sterrenbeeld Leeuw.

Ma/di. 17/18 november
De nacht van de Leoniden, het maximum van deze meteorenzwerm wordt op 17 nov. rond 23 uur verwacht. In de nanacht zullen er, onder goede omstandigheden, zo'n 15 vallende sterren per uur zichtbaar zijn.

Za. 22 november
Om 13.32 uur is het Nieuwe Maan.

Di. 25 november
Om 2.45 uur einde van de overgang van Jupitermaan Europa, Io begint op dat moment aan de overgang, Callisto wordt om 3.49 uur gedeeltelijk verduisterd door de schaduw van Ganymedes.

Do/vr. 27/28 november
Vannacht staan de vier grote manen van Jupiter ten oosten van de planeet.

Za. 29 november   Maan-EK-kl.jpg
Om 11.06 uur is de Maan in Eerste kwartier, in het sterrenbeeld Waterman.

Di. 2 december
Om 1.43 uur is de Maan in conjunctie met Uranus, de planeet bevindt zich dan 21ꞌ ten zuiden van de planeet.

Do/vr. 4/5 december
Vannacht staan de vier grote manen van Jupiter ten oosten van de planeet. Tot 1.21 uur is er met een flinke telescoop ook een schaduwovergang van Io zichtbaar.

Vr/za. 5/6 december
Vannacht staan de vier grote manen van Jupiter ten westen van de planeet. Vanaf 8.01 uur tot 8.50 uur gaat een deel van Europa schuil achter Callisto, maar lastig waarneembaar want de zon komt rond deze tijd ook boven de horizon.

Za. 6 december   Maan-VM-kl.jpg
Om 13.27 uur is het Volle Maan, en bevindt deze zich in het sterrenbeeld Stier.

Zo. 7 december
Einde sterbedekking; om 5.55 uur komt ster 115 Tauri (+5.4) achter de Maan te voorschijn, het is lastig waarneembaar, want het is net na Volle Maan. Om 8 uur staat de maan Titan ten westen van de planeet Saturnus, deze staat dan laag boven de horizon in het zuidoosten.

Di. 9 december
Om 7.36 uur, einde schaduwovergang van Jupitermaan Io, rond 7.27 uur gaat de schaduw gedeeltelijk schuil achter de maan Europa.
Om 8.01 uur eindigt de bedekking van ster λ Geminorum (+3,6), wanneer deze aan de donkere maanrand weer te voorschijn komt.

Wo. 10 december
Om 23.08 uur eindigt de bedekking van ster 45 Canri (+5,6). De ster komt dan aan de donkere maanrand weer tevoorschijn.

Do. 11 december
Om 2.25 uur, einde sterbedekking door de Maan. Ster XZ13390 (+6,7) komt aan de donkere maanrand te voorschijn. Om 23.54 komt ster 6 Leonis vanachter de donkere maanrand te voorschijn.

Za/zo. 13/14 en zo/ma. 14/15 december
In deze beide nachten zijn er weer vallende sterren te zien van de Geminiden, het maximum valt op 14 dec. overdag rond 13 uur. De Geminiden behoren tot de actiefste die we kennen, onder ideale omstandigheden kan het aantal meteoren oplopen tot zo'n 120 per uur.

Zo. 14 december   Maan-LK-kl.jpg
Om 13.51 uur is het Laatste Kwartier, de Maan bevindt zich in het sterrenbeeld Leeuw.
Van 21.49 uur tot 22.52 uur wordt Jupitermaan Io bedekt door de maan Ganymedes; voor 9 minuten gaat Io volledig schuil achter Ganymedes.

Di. 16 december
Dubbele schaduwovergang, vanaf 7.12 uur vallen de schaduwen van Io en Europa op Jupiter, om 7.26 uur wordt de schaduw van Io gedeeltelijk bedekt door Europa.

Vr. 19 december
Om 23.25 uur eindigt de overgang van de twee Jupitermanen Io en Europa, de twee manen staan dicht bij elkaar, en Io wordt gedeeltelijk bedekt door Europa.

Zo. 21 december
In de vroege ochtend is er een verduistering en een bedekking, Callisto verduisterd met zijn schaduw de maan Io, het maximum van de verduistering is om 4.23 uur, de helderheid zal dan voor 79% zijn afgenomen. Om 5.17 uur wordt Io door Ganymedes bedekt.

Ma. 22 december
Om 00.03 uur begint de astronomische winter, de Zon bereikt op dat moment de grootste zuidelijke declinatie.
Om 2.36 uur is het Nieuwe Maan.

Vr. 27 december
Van 22.02 uur tot 23.56 uur vallen de schaduw van Io en Europa tegelijk op Jupiter, om 22.55 uur beginnen de twee aan een overgang.

Zo. 28 december   Maan-EK-kl.jpg
Om 19.31 uur is de Maan in Eerste Kwartier, de Maan bevindt zich in het sterrenbeeld Vissen.